منابع - معدن
چشمانداز تقاضای مواد معدنی و ضرورت اکتشاف در ایران
روندهای جهانی تقاضا (تا ۲۰۴۰–۲۰۵۰)
رشد جمعیت، شهرنشینی و گذار انرژی، محرک اصلی افزایش تقاضای مواد معدنی هستند. تقاضا برای مواد حیاتی گذار انرژی (لیتیوم، نیکل، کبالت، مس و عناصر نادر خاکی) بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد:
•نیکل: ۴ تا ۵ برابر
•مس: حدود ۲ برابر
•عناصر نادر خاکی: ۵ تا ۶ برابر
پیامدهای کلیدی برای بخش معدن
•ریسک کمبود مواد اولیه معدنی در صورت عدم توسعه اکتشاف.
•افزایش اهمیت فناوریهای اکتشافی دقیق، دادهمحور و کممصرف آب.
•تمرکز جهانی بر کاهش وابستگی ژئوپلیتیکی به چند کشور محدود تولیدکننده.
وضعیت منابع و معدن در ایران
•ذخایر قطعی: حدود ۶۰ میلیارد تن | ذخایر احتمالی: حدود ۱۰۰ میلیارد تن.
•استانهای کلیدی معدنی: کرمان، یزد، خراسانها، آذربایجانها، سیستانوبلوچستان، کردستان و مرکزی.
•ایران پتانسیل تبدیلشدن به مهره مؤثر منطقهای در تأمین مواد معدنی را دارد، اما اکتشاف عقبتر از تقاضای آینده است.
ساختار تقاضای داخلی مواد معدنی
•فلزی: آهن و مس بیشترین سهم رشد (فولاد، برق، زیرساخت).
•غیرفلزی: سیمان، سنگآهک و مصالح ساختمانی با تقاضای پایدار.
•سوختی و انرژی: تغییر تدریجی ترکیب تقاضا بهنفع انرژیهای پاک.
•سنگهای تزئینی: وابسته به بازار ساختوساز و صادرات.
•عناصر نادر خاکی و باتریمحور: تقاضا رو به افزایش اما محدودیت در استخراج دارد.
چالشها و فرصتها
چالشها
تحریم و محدودیت سرمایهگذاری خارجی
فرسودگی فناوریهای اکتشافی
فشارهای محیطزیستی و کمبود آب
فرصتها
توسعه فناوری بومی و دادهمحور
استفاده از دادههای مکانی
کاهش ریسک اکتشاف و افزایش جذابیت سرمایهگذاری خصوصی
