حوضه‌های آبریز درجه دو استان

حوضه‌های آبریز درجه سه استان

اطلاعات حوضه آبریز درجه دو منطقه

اطلاعات حوضه‌های آبریز منطقه مطالعاتی
 

به‌لحاظ مطالعات آب‌‌هاي زيرزميني منطقه مکران بيشترين انطباق را با حوضه آبريز بلوچستان جنوبي (يکي از 30 حوضه آبريز اصلي کشور) دارد. حوضه آبريز بلوچستان جنوبي داراي 15 محدوده مطالعاتي مي‌باشد. مطابق آمار موجود تنها در 4 محدوده مطالعاتي اين حوضه تعداد 51 پيزومتر حفاري شده است. مرزهاي حوضه آبريز بلوچستان جنوبي همانند يك متوازي الاضلاع است كه دو ضلع بزرگ آن يكي در شمال خط الرأس ارتفاعات مكران و ديگري در جنوب ساحل درياي عمان مي‌باشد. دو ضلع كوچك اين حوضه يكي در خاور، بخشي از مرز كشور ايران با پاكستان و ضلع ديگر در باختر، مرز اين حوضه با حوضه بندرعباس- سديج است.
دشت‌هاي حوضه عمدتاً در امتداد دره ‌هايي كه در مسير جريان ‌هاي سطحي تشكيل شده‌اند و جهت كلي آن ها از ارتفاعات (شمال) به سمت دريا (جنوب) مي‌باشد، گسترش دارند. دشت‌هايي كه در حاشيه درياي عمان واقع شده‌اند، داراي شيب كمي هستند و اغلب رودخانه ‌ها در بخش پاياني خود وارد اين دشت ها و جلگه‌ هاي ساحلي شده، سپس به درياي عمان مي‌ريزند.
دشت‌هايي كه در نواحي كوهستاني حوضه تشكيل شده‌اند، از و‌ضعيت چين‌خوردگي، زمين‌ساخت، گسل‌هاي بزرگ و كوچك پيروي نموده و تعدادي از آن‌ها در راستاي چين‌خوردگي و امتداد گسل ‌ها قرار گرفته‌اند.
 

به‌طور كلي اغلب دشت‌هاي حوضه بلوچستان جنوبي را از نظر شكل و نحوه گسترش مي‌توان در دو دسته به شرح زير طبقه‌‌بندي كرد:
 

1- دسته اول دشت‌‌هايي كه در مناطق شمالي و كوهستاني، در حاشيه مسيل‌‌هاي بزرگ و رودخانه ‌ها تشكيل شده‌اند؛
2- دسته دوم دشت‌‌هايي كه در ساحل درياي عمان به‌صورت پهنه‌هاي وسيع، به موازات ساحل قرار گرفته‌‌اند.
دشت ‌هاي نواحي مرتفع عموماً داراي مساحت محدود بوده، ضخامت نهشته ‌هاي آبرفتي در آن‌ها كم است و عمدتاً داراي دانه‌بندي درشت مي‌باشند.

• معمولا سالیانه در جنوب بلوچستان بین ۲ تا ۵ رواناب با شدت‌های متفاوت، بسته به میزان بارندگی و عموما در فصل تابستان اتفاق می‌افتد.

• حداکثر زمان آبدهی یک رودخانه ناشی از رواناب‌های یاد شده ۲۴ ساعت بوده و در مابقی زمان‌ها رودخانه فاقد آب می‌باشد. اوج دبی یک رودخانه حدودا ۳ الی 9 ساعت بعد از بارش می‌باشد. براین اساس رودخانه‌های منطقه  فقط مواقع روانابی شدن دارای آب می‌باشند.

•  چند رودخانه کوچک با میزان آبدهی کم که از چشمه تغذیه می‌شوند در این منطقه وجود دارد و ازآن‌ها برای شرب و کشاورزی اهالی استفاده می‌شود.

حوضه آبریز بلوچستان جنوبی در بخش جنوبی استان سیستان و بلوچستان واقع شده که از شمال به ارتفاعات بشاگرد و حوضه آبریز جازموریان و ماشکیل، از جنوب به دریایی عمان، از خاور به مرز پاکستان و ایران و از باختر به استان هرمزگان محدود می‌شود. این حوضه شامل چند زیر شانی خور در شمال شرق، زیرحوضه رودخانه باهوکلات، زیرحوضه نیک‌شهر و کهیر، سرگان و چابهار، بندسین و زیرحوضه رابچ می‌باشد.

حوضه آبریز بلوچستان جنوبی

• حوضه  آبریز بلوچستان جنوبی

موقعیت طبیعی و  جغرافیایی

حوضه آبریز بلوچستان جنوبی توسط ارتفاعات بشاگرد از حوضه‌های جازموریان و حوضه ماشکیل در استان سیستان و بلوچستان جدا شده و جهت عمومی رودخانه‌های این حوضه از شمال به جنوب بوده که سرانجام از دریای عمان تخلیه می‌شوند.
از دو بخش کوهستانی و دشتی تشکیل شده است. مهم‌ترین رودخانه‌های این حوضه از خاور به باختر عبارتند از: رودخانه شانی خور، سرباز، کاجو، که این دو رودخانه پس از عبور از مناطق کوهستان سرباز و قلعه قند در منطقه دشتیاری به هم پیوسته و رودخانه باهوکلات را به وجود می‌آورند. 
در وسط این دو رودخانه رودخانه‌های کوچک‌تری از قبیل  رودخانه شی‌کلک، گرگرو، نالینت، لندشرقی، لندغرب و زنر از ارتفاعات میانی سرچشمه گرفته و به اراضی مسطح پیرسهراب و دشتیاری تخلیه می‌شوند.
همچنین رودخانه‌های نیک‌شهر و کهیر که در بخش کوهستانی به نام نیک‌شهر و در بخش مسطح تحت عنوان کهیر نام‌گذاری شده از شمال به جنوب جریان یافته و به دریای عمان تخلیه می‌شوند.
 

 

نام و وسعت محدوده‌های مطالعاتی واقع در حوضه بلوچستان جنوبی

این حوضه از نظر تقسیمات سیاسی در محدوده شهرستان‌های سرباز، چابهار، نیک‌شهر و کنارک قرار دارد. بخش شمالی این حوضه کوهستانی بوده و فعالیت‌های کشاورزی عمدتاً در تراس‌های حاشیه رودخانه در اراضی با قطعات کوچک و باریک و در جهت رودخانه انجام می‌گیرد که مهم‌ترین این مناطق نواحی سرباز، راسک، قصرقند ، نیکشهر، فنوج و بنت و هنگام می‌باشد

در بخش دشتی این حوزه مهم‌ترین مناطق کشاورزی شامل دشت‌های پیشین، باهوکلات، پیرسهراب و عورکی و دشت لاش (زرآباد) می‌باشد.

 

 

 

در محدوده و بخش میانی حوضه آبریز رودخانه کهیر و باهوکلات تعدادی آبراهه کوچک از ارتفاعات جنوب پیرسهراب سرچشمه گرفته و پس از عبور از مناطق چابهار، سرگان و کنارک به دریای عمان نیز تخلیه می‌شوند.
مهم‌ترین رودخانه بخش باختری این حوضه رودخانه رابچ (کاریانی) است که از ارتفاعات فنوج سرچشمه گرفته و پس از عبور از منطقه بنت و پیوستن رودخانه‌های فرعی در ناحیه بنت و هنگام به آن وارد دشت زرآباد (لاش) شده که پس از تغذیه سفره آب زیرزمینی این دشت به دریای عمان متصل می‌شود.

اطلاعات آبخوان های حوضه بلوچستان جنوبی