مکران - بارش
همه چیز درباره «مونسون» و علل شکلگیری رواناب
مونسون بیشتر در شبه قاره هند رخ میدهد جایی که دو سطح آب و خشکی کنار یکدیگر قرار دارند؛ در تابستان که با چرخش زمین زاویه میل خورشیدی کاهش پیدا میکند و تقریباً عمودی میشود، زمین انرژی زیادی را میگیرد، از آنجایی که سطح زمین پوشیده از خاک و سنگ گرما در زمین جذب میشود و دمای آن را بالا میبرد درحالیکه در آب اینطور نیست و سبب تبخیر میشود. این وضعیت در منطقه شبه قاره هند سبب میشود آب و خشکی دمای متفاوتی داشته باشند.»گرمای زیاد در زمین سبب کاهش فشار میشود و کمک میکند هوا به لایههای بالاتر جو برود، از طرفی یک هوای دیگر باید جای آن را بگیرد، این هوا از منطقه اقیانوس و سطح آب میآید که البته با خودش رطوبت هم میآورد، این رطوبت در خشکی تبدیل به ابر میشود که اصطلاحاً آزاد شدن گرمای نهان میگویند، چنین پدیدهای سبب ایجاد ابرهای انفجاری روی خشکی میشود و به آن طوفانهای تندری هم میگویند، این روند فرآیند شکلگیری مونسون است.
«مونسون فقط در هند نیست در چین هم شاهد آن هستیم، اما مهمترین منطقهای که مونسون شکل میگیرد شبه قاره هند، پاکستان و تا حدودی جنوب خاور ایران است، که البته در ایران خیلی ضعیفت ر از هند است. این جریانهای اقیانوسی از خاور سومالی، یعنی جنوبیترین مناطق اقیانوس هند تا خاوریترین مناطق اقیانوس هند به سمت شبه قاره هند روانه میشوند و این پدیده را شکل میدهند.»
توده هوای مرطوب موسمی
برخی سال ها در دوره گرم از اقیانوس هند به ایران نفوذ و موجب باران های سیلابی در جنوب خاور ایران می شود.«قوی بودن و ضعیف بودن مونسون در ایران بسته به این دارد که چه مقدار جریانهای مرطوب بتوانند از منطقه شبه قاره هند و پاکستان به سمت ایران نفوذ کنند، هر موقع نفوذ رطوبت قویتر باشد بارندگیهای جنوب خاور ایران هم قویتر میشود، مانند (تیر ماه 1401).
.jpg)
.مونسون چه موقع به سمت بلوچستان ایران میآید؟
«اگر روی کشور ما در ترازهای میانی جو، جریانهای شمالی ضعیف شوند و جریانهای جنوبی تقویت شوند، طوریکه بتوانند از شمال اقیانوس هند و خلیج فارس رطوبت را به سمت فلات ایران منتقل کنند، بعدازظهرها رگبار و رعدوبرق در مناطق جنوبی ایران هم شکل میگیرد، بارندگی در چنین وضعیتی ساعت مشخصی دارد، بهطور معمول از ساعت سه و چهار بعدازظهر تا اوایل شب احتمال بارندگی وجود دارد که عمدتاً هم حدود بیست دقیقه تا نیم ساعت است و اینطور نیست که ساعتها بارندگی ادامه داشته باشد. این بارشهای رگباری در ساعتهای بعدازظهر شکل میگیرد و از آنجایی که در مناطق کوهستانی هستند تبدیل به رواناب میشوند.»
خصوصیات اقلیمی
تابستانهای گرم و طولانی و زمستانهای معتدل از ویژگیهای اقلیمی بلوچستان جنوبی است. بارشهای جوی در منطقه مورد مطالعه در قالب دو فصل کاملاً متمایز به شکل بارندگیهای زمستانی و تابستانی اتفاق میافتد. بارندگیهای این منطقه به دلیل وجود آب و هوای گرم بیابانی از مشخصات بارندگیهای نواحی خشک پیروی میکنند. اکثر بارندگیهای با مدت کوتاه، شدت نسبتاً زیاد و گسترش محدود میباشد و غالب بارش در فصل زمستان اتفاق میافتد. بارشهای بهاره و تابستانه با رعد و برق همراه بوده و شامل چندین هسته جابجایی است.
این سامانه بارشی از منتهی الیه شرقی دریای مدیترانه حركت كرده و با حركت به سمت شرق خود، از سمت غرب كشور وارد شده و مناطق واقع در شمال غرب، غرب، جنوب غرب، و استانه ای واقع در دامنه های البرز جنوبی را تحت تأثیر قرار میدهد.
