پروژه - آب سطحی - دگار
دگار
دگار زمینی مسطح است با شیب بسیار کم که دیوارههای خاکی کوتاه دارد و با هدف مهار رواناب و کشت سیلابی ایجاد میشود. در استان سیستان و بلوچستان که منطقهای خشک و نیمهخشک است الگوی بارش باعث ایجاد رواناب و فرسایش میشود. از این رو در این استان و بهخصوص در منطقه چابهار و روستای دشتیاری، برای مهار رواناب از این سامانه استفاده میشود. دگار یک دروازهی سیلابگیر و نهر رواناب رسان دارد. رواناب پس از وارد شدن از دروازهی رواناب گیر بر زمينهای دشت پخش شده و مقداری از آن نيز به داخل خاك نفوذ میكند و همزمان سبب كاهش شدت سيل، ايجاد زمينی جهت زارعت روانابی و تغذيهی آبهای زيرزمينی میشود.
دگار زمینی مسطح است با شیب بسیار کم که دیوارههای خاکی کوتاه دارد و با هدف مهار رواناب و کشت سیلابی ایجاد میشود. در استان سیستان و بلوچستان که منطقهای خشک و نیمهخشک است الگوی بارش باعث ایجاد رواناب و فرسایش میشود. از این رو در این استان و بهخصوص در منطقه چابهار و روستای دشتیاری، برای مهار رواناب از این سامانه استفاده میشود. دگار یک دروازهی سیلابگیر و نهر رواناب رسان دارد. رواناب پس از وارد شدن از دروازهی رواناب گیر بر زمينهای دشت پخش شده و مقداری از آن نيز به داخل خاك نفوذ میكند و همزمان سبب كاهش شدت سيل، ايجاد زمينی جهت زارعت روانابی و تغذيهی آبهای زيرزمينی میشود.
در بلوچستان جنوبی عموماً در دو فصل زمستان و تابستان باران میبارد. سطح این منطقه از تشکیلات غیر قابل نفوذ با ضخامت بالا پوشیده شده است و آبی که بر سطح زمین میبارد نمیتواند در آن نفوذ کند و بهصورت جریان سطحی از دسترس خارج میشود. همچنین الگوی بارش نیز در مناطق خشک و نیمه خشک سبب رواناب و فرسایش در منطقه میشود. مردم محلی با تکیه بر دانش بومی و روشهای سنتی توانستهاند سازههایی بنا کنند که با استفاده از آنها بهخوبی رواناب ها را مهار و از آن بهرهبرداری میکنند. ساخت سامانههای هوتک و دگار یکی از این روشها است و این سامانهها اغلب در كنار هم هستند.
دگار حوضچهای خاکی با دیوارهای بسیار کوتاه (با ارتفاع کمتر از یک و نیم متر ) و مساحت زیاد (۱ تا ۲۵ هکتار) است که با هدف مهار رواناب و کشت سیلابی در اراضی بسیار مسطح و ریزدانه دشتهای ساحلی چابهار بهویژه در بخش دشتیاری ایجاد میشود. دگار در مناطق ریزدانهی سیلتی و رسی در سطح با شیب بسیار جزئی احداث میشود. این سامانه به ترتیب در باهوکلات، کهیر و زرآباد در جنوب استان سیستان و بلوچستان و در محدودهی چابهار بهترتیب در روستاهای دشتیاری و پلان، نوبندان، کهیر و زرآباد پراکنش دارد.
دگار اغلب بهشکل چهارگوش است و زمین مسطح، دیوارهی خاکی کوتاه، دروازهی سیلابگیر و نهر سیلابرسان از اجزای مهم آن است که به صورت دستی ساخته میشود. در واقع برای ساخت آن از خاک استفاده میشود و به دست کارگر ماهر و گاهی با استفاده از ماشینآلات (تراکتور) احداث میشود. بعد از اینکه دگار پر از آب شد اهالی روستا یا صاحبان دگار برای جلوگیری از بازگشت آب از جوی ورودی، آن را می بندند تا آب از آن خارج نشود که به این عمل پربند میگویند. در این سامانه رواناب روی زمینهای دشت پخش شده و مقداری از آن به داخل خاک نفوذ میکند و همزمان سبب كاهش شدت رواناب، ايجاد زمينی جهت زارعت سيلابی و تغذيه آبهای زيرزمينی میشود. از دگار برای کشت غلات، علوفه، نخیلات، صیفیجات و حبوبات استفاده میشود.
دگار حوضچهای خاکی با دیوارهای بسیار کوتاه (با ارتفاع کمتر از یک و نیم متر ) و مساحت زیاد (۱ تا ۲۵ هکتار) است که با هدف مهار رواناب و کشت سیلابی در اراضی بسیار مسطح و ریزدانه دشتهای ساحلی چابهار بهویژه در بخش دشتیاری ایجاد میشود. دگار در مناطق ریزدانهی سیلتی و رسی در سطح با شیب بسیار جزئی احداث میشود. این سامانه به ترتیب در باهوکلات، کهیر و زرآباد در جنوب استان سیستان و بلوچستان و در محدودهی چابهار بهترتیب در روستاهای دشتیاری و پلان، نوبندان، کهیر و زرآباد پراکنش دارد.
دگار اغلب بهشکل چهارگوش است و زمین مسطح، دیوارهی خاکی کوتاه، دروازهی سیلابگیر و نهر سیلابرسان از اجزای مهم آن است که به صورت دستی ساخته میشود. در واقع برای ساخت آن از خاک استفاده میشود و به دست کارگر ماهر و گاهی با استفاده از ماشینآلات (تراکتور) احداث میشود. بعد از اینکه دگار پر از آب شد اهالی روستا یا صاحبان دگار برای جلوگیری از بازگشت آب از جوی ورودی، آن را می بندند تا آب از آن خارج نشود که به این عمل پربند میگویند. در این سامانه رواناب روی زمینهای دشت پخش شده و مقداری از آن به داخل خاک نفوذ میکند و همزمان سبب كاهش شدت رواناب، ايجاد زمينی جهت زارعت سيلابی و تغذيه آبهای زيرزمينی میشود. از دگار برای کشت غلات، علوفه، نخیلات، صیفیجات و حبوبات استفاده میشود.
