پروژه - کلیات

 

کلیات
بررسی نمودار بلایای طبیعی دنیا در 20 سال گذشته نشان می دهد که از میان بلایای طبیعی رخ داده، 43 درصد مربوط به سیلاب بوده است که 56درصد از مردم دنیا، شامل 2 میلیارد و سیصد میلیون نفر را تحت تاثیر قرار داده است.

در 20 سال گذشته، 3500 سیلاب در کشور تجربه شده است.

همچنین 30 درصد کشور در معرض خطر جدی سیلاب طغیانی می باشد.

میزان این خسارات طی پانزده سال گذشته (۱۳85-1400) در استان سیستان و بلوچستان به طور میانگین سالانه 2000 میلیارد تومان برآورد گردیده است. 

به طور میانگین هر یک سال و نیم، یک سیل مهیب در استان سیستان و بلوچستان وجود داشته که در کنار خسارت های جانی، خسارت های مالی زیادی هم به بار آورده است.

با توجه به تغییرات آب و هوایی در دنیا و افزایش روزافزون مصرف آب، این ذخایر حیاتی به شدت رو به کاهش می باشد. مشكل كمبود آب در مناطق خشك و نيمه خشك، ناشي از بارندگي كم و نيز توزيع نامناسب آن مي باشد كه باعث شده است كشاورزي در اين مناطق اقتصادي نباشد. منابع معمول تامين آب نظير سفره های آب زیرزمینی هم در صورت وجود، اغلب دچار افت قابل توجه و در حال اتمام هستند كه بايد براي جبران عواقب اقتصادي و اجتماعي ناشي از آن چاره اي انديشيد.

بر اساس مطالعات علمی انجام شده در بخش جنوبی استان سیستان و بلوچستان به‌ویژه مکران، سالانه حجم قابل توجهی از بارش  متاثر از وقوع پدیده مونسون که یکی از رویدادهای طبیعی است در این منطقه بدون مدیریت مناسب مستقیما وارد دریای عمان شده و این نعمت الهی علی رغم نیاز شدید مردم به آب آشامیدنی و کشاورزی از چرخه مصرف خارج می‌شود. لازم به ذکر است علاوه بر مشکل کم آبی به‌دلیل عدم مدیریت رواناب‌ها، سالانه خسارات زیادی نیز به زیرساخت‌ها و ساخت و ساز  شهری، روستایی، کشاورزی و صنعتی منطقه مکران وارد می‌شود.

 

- نتايج بررسي آمارها نشان مي دهد در چند سال اخير، شدت و تعداد وقوع پديده سيلاب و خسارات جاني و مالي ناشي از آن در كشور در حال افزايش بوده و لزوم مدیریت سیلاب جهت بهبود وضعيت حال حاضر و كاهش تلفات و خسارات وارده به كشور احساس مي گردد.

- علاوه بر مشكلات و معضلات اجتماعي ناشي از مرگ و مير بلایای سيلابی، هرساله مبالغ زيادي اعتبارات بايد جهت بازسازي راهها، شبكه هاي آبرساني، منازل مسكوني و ساير زير ساخت هاي شهري درنظر گرفته شود. با توجه به اين موارد اصلاح ساختار مديريتي سيلاب در كشور، اولين گام در جهت كاهش اين خسارات است.

- سیلاب را نباید به عنوان یک حادثه غیرمترقبه در کشور دانست و می باید ضمن ایجاد آمادگی لازم و تدوین راه هاي پیشگیري و مدیریت بهینه سیلاب، بروز خسارات ناشی از سیلاب را در کشور تا حد زیادي کاهش داد.
- توجه لازم به بهره گیري از جنبه‌هاي مثبت سیل از جمله تامین منابع آبی و تغذیه آب‌هاي زیرزمینی به عمل آید.

 

 راه‌کارهای پیشگیری و كاهش خسارت سيل(اقدامات سازه اي و غيرسازه اي)

الف) احداث سد و اجراي طرح هاي ساماندهی و مهندسی رودخانه به منظور اصلاح و حفاظت مسیر رودخانه، تثبیت بستر و کنترل فرسایش و رسوب و طراحی سازه هاي کنترل سیل نظیر گوره ها و ... .

ب) لایروبی و بازگشایی مسیر رودخانه.

ج)  بهسازي و افزایش ظرفیت آبگذري سازه‌هاي تقاطعی رودخانه و نیز حفاظت پایه پل‌ها درمقابل آب شستگی.

د) کنترل و ذخیره سازي سیلاب در حوضچه ها و گودال‌هاي طبیعی و مصنوعی