•بخشی از اقدامات در راستای صرفه‌جویی در منابع آب مرتبط با تکلیف وزارت نیرو شامل باز تخصیص منابع آب مورد نیاز صنعت از محل آب‌های نامتعارف است.

•با استفاده از سازوکار متقابل بین صنایع یا سایر روش ها در قالب قراردادهای منعقده از جمله تأمین منابع آبی اعم از آب یا پساب به صرفه‌جویی در مصرف آب اقدام کند.

متن بند ع تبصره 8 قانون بودجه 1402 کل کشور

بند ج ماده 39 برنامه هفتم توسعه کشور

•در پایان زمانبندی ابلاغ شده، بهای آب تحویلی متعارف یا برداشتی صنایع بزرگ آب بر در صورت وجود ظرفیت منابع آبی نامتعارف و جایگزین در محدوده استقرار صنایع مزبور، معادل متوسط بهای تمام شده طرح های تامین آب جایگزین تعیین می گردد.

•منابع حاصل به حساب درآمد شرکت مدیریت منابع آب ایران نزد خزانه داری کل کشور واریز و متناسب با وصول درآمد، صرف اجرای طرح های استانی و ملی بخش آب و فاضلاب مصوب در قوانین بودجه سنواتی می گردد. شهرکها و نواحی صنعتی و صنایع و معادن مشمول این بند در دریافت تسهیلات و مزایده استفاده از پساب در اولویت هستند. 

نمونه‌ای از پراکندگی صنایع آب بر استان اصفهان

تصفیه خانه فاضلاب فولادشهر واقع در استان اصفهان، ۱۵ هزار مترمکعب پساب در شبانه روزو میانگین ۱۷۰ لیتر در ثانیه، پساب تولید می‌کند که حدود ۱۰۰ لیتر آن در اختیار شهرداری برای آبیاری فضای سبز قرار می‌گیرد.

میتوان آب مورد نیاز صنایعی که بیش از 300هزارمترمکعب در سال مصرف دارند را  از پساب‌های تصفیه شده تامین کرد.

درمناطق خشک و نیمه خشک که بارندگی محدود و تغییرات فصلی زیاد است، بخش زیادی از آب باران از بین میرود. با توجه به وضعیت آب‌ها و تغییرات آب‌وهوایی، استفاده از این روش جهت کاهش تبخیر و تامین آب آشامیدنی به عنوان یک راه حل مورد توجه قرار گرفته است.

روش‌های جمع آوری و ذخیره آب باران:

• حوضچه‌های جمع‌آوری آب(مخزن طبیعی): 

آب باران جمع‌آوری شده در این حوضچه‌ها می‌تواند برای آبیاری، شرب، کشاورزی و مصارف دیگر استفاده شود.

• تلفیقی (متناسب با آباری سنتی یا جاری شده):

در مناطقی که آب باران به صورت ناگهانی و در بازه‌های زمانی محدودی سقوط می‌کند، ازچاه‌ها، حوضچه‌ها و کانال‌های سطحی برای جمع‌آوری و نگهداری آب باران استفاده می کنند. 

• سیستم‌های سقفی جمع‌آوری آب باران: 

در ساختمان‌ها و سازه‌های مختلف، سیستم‌های جمع‌آوری آب باران می‌توانند به صورت سقف‌های جاروبی، لوله‌های افقی و عمودی و حوضچه‌های ذخیره طراحی شوند.

• جعبه‌های ذخیره آب باران: 

این جعبه‌ها در زیر زمین یا در فضاهای باز نصب می‌شوند و می‌توانند به عنوان مخزن‌های ذخیره‌سازی آب باران عمل کنند.

• سیستم‌های تجمیع آب باران در کشاورزی: 

در کشاورزی نیز از روش‌های جمع‌آوری آب باران استفاده می‌شود. این شامل سیستم‌های کشت مختلط با ایجاد خاک‌های سرپوشیده (زیرسازی) و سیستم‌های مکانیزه آبی می شود.

آب زهکشی کشاورزی

زهکشی اراضی که در لغت به معنی خارج کردن آب اضافی از زمین می باشد یکی از کارهایی است که از 200 سال قبل مرسوم بوده است.

امروزه نقش زهکشی فقط خارج ساختن آب اضافی از زمین نیست بلکه مسائلی مانند احیاء یا شیرین کردن اراضی، مدیریت آب، مسائل مربوط به حفاظت محیط زیست و یا کیفیت آب نیزمی‌باشد.

 علاوه بر این پایین آوردن هزینه تولید، فراهم آوردن شرایط برای تولید محصولات متنوع، بهبود وضعیت اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی زارعین و یا امثال آن نیز می­تواند از اهداف زهکش باشد.

آب شور

آبهای شور آبهایی هستند که املاح موجود در آنها زیاد است.

بسیاری از منابع آب زیرزمینی موجود در ایران، دارای املاح زیاد میباشند و با توجه به کمبود منابع آبی، استفاده از این آب‌های شور ضروری و اجتناب ناپذیر است.

 استفاده از این آبها نیازمند مدیریت خاصی است، به نحوی که جهت استفاده از آن در کشاورزی می‌باید عمل آبشویی بعد آبیاری صورت گیرد و همچنین باید گیاهانی کشت شوند که به شوری آب آبیاری موجود مقاوم باشند.

آب دریا

•آب‌های شور اقیانوس‌ها و دریاها 70درصد سطح کره زمین را شامل میشوند.
•96درصد از حجم کل آب کره زمین را به خود اختصاص دادند.
•شوری بالای آب دریاها در گذشته مانعی برای شیرین سازی آب دریا به شمار میرفت اما امروزه با دستگاه‌های آب شیرین کن، توانسته اند درصدبالایی از نیاز به آب شیرین را تامین نمایند.
•توسعه شهرنشینی همراه با تغییرات اقلیم و کاهش منابع آب شرب این نیاز را بوجود آورده است که از آب دریاها برای تامین نیاز استفاده کرد.
•تاکنون تنها سه فناوری اسمزمعکوس، تقطیر حرارتی و الکترودیالیزبرای شیرین سازی آب دریا به صورت اقتصادی توسعه یافته است.

                                     
 

                         
  آب شیرین کن دریایی

باروری ابرها

•بارورسازی ابرها یا ابرآمایی تعدیل وضع هوا به وسیله افزودن مواد به داخل یک ابر با هدف تقویت تشکیل و رشد بلورهای یخ در ابرها و رشد قطرک‌های درون ابرهای گرم و در نتیجه افزایش بارش برف یا باران است.
•باروری ابرها روشی برای تأثیرگذاری بر روی ابرهای طبیعی است که در آن با استفاده ازمواد شیمیایی آب بیشتری از ابر به شکل باران یا برف درست می‌شود.
•در بسیاری از نقاط وضعیت توپوگرافی و شرایط حاکم بر پارامترهای هواشناسی به گونه‌ای است معمولأ در قله کوه‌ها به صورت دائمی مه مشاهده می‌شود. گیاهانی که ارتفاع مناسبی دارند، میتوانند قطرک‌های موجود در مه را جمع کنند و مورد استفاده قرار دهند.
•فرض بر این است که میتوان این قطرک‌ها را توسط جمع کننده هایی که به صورت مناسب طراحی و ساخته می شوند، جمع‌آوری نمود و مقدار قابل توجهی آب برای مصارف خانگی، کشاورزی و دامداری تهیه نمود.







 

                          جمع آوری آب از مه                                                                                               باروری ابرها

آب شیرین کن‌ها

سه روش اصلی برای شیرین کردن آب در دسترس است که عبارتند از:

_ حرارتی (25 درصد)

_ فشاری (با اینکه درصد پایین‌تری از تکنولوژی آب شیرین کردن را شامل میشود هنوز روش مهمی در این زمینه است.)

_ الکتریکی (53 درصد) متداول ترین تکنولوژی موجود

این سه روش بر اساس انرژی مصرفی، هزینه کاربرد متفاوت هستند. درحدود 43 درصد آب شیرین­کن­های جهان در خلیج فارس ایجاد شده­اند و نزدیک به 30 درصد آنها دارای فناوری اسمز معکوس هستند.

_ در خاورمیانه روش های حرارتی به دلیل قیمت پایین تر سوخت حرارتی بیشتر مورد استفاده کشورهای نفتی اطراف خلیج فارس است.

_ عربستان سعودی بزرگترین تولید کننده آب‌های شیرین شده است که بیش از 70% آب مورد نیاز خود را از این روش تهیه می‌کند.

_ ظرفیت مجموع کشورهای عربستان، عمان، امارات، کویت، قطر و بحرین در سال 1387(2008)  حدود 26 میلیون متر مکعب در روز بوده است.

آب شیرین کن‌های جهان

عربستان بزرگترین تولید کننده ی آب شیرین از دریا در جهان است.

در سال 2011: حجم آب تولیدی از 27 کارخانه آب شیرین کن در 17 منطقه در عربستان 3.3 میلیون متر مکعب در روز بوده است (1.2 میلیارد متر مکعب در سال). 6 کارخانه در ساحل شرقی و 21 کارخانه در ساحل دریای سرخ آن قرار دارد.

عربستان در حال ایجاد یک کارخانه آب شیرین کن با حجم تولید 60 هزار متر مکعب در روز با استفاده از نیروی خورشیدی است. (هم چنین برنامه برای ظرفیت تولید 240 هزار متر مکعب دیگر در ساحل دریای سرخ). 
تصاویر: آب شیرین کن حرارتی و فشاری

آب شیرین کن در عربستان

چالش‌های آب شیرین کن‌ها

_از نظرهزینه: 1/04، 0/95 و 0/82 دلار برای روش های الکتریکی، حرارتی و اسمزی در ازای هر متر مکعب است.

 _مصرف انرژی 75% منابع هزینه ها را شامل می شود.

_هزینه های انتقال آب و محیط زیستی اضافه بر این است.

_از نظر زیست محیطی:انباشت نمک حاصل از شیرین کردن آب دریا در مناطق ساحلی

_آسیب به گیاهان خشکی و دریا و آلوده کردن رودخانه ها و آبخوان ها

این مشکلات تهدید بزرگی برای خلیج فارس است که محیطی بسته دارد و در سواحل آن شیرین کردن آب دریا با شدت انجام می‌پذیرد.

وضعیت آب شیرین کن ها در ایران

•75 واحد با ظرفیت 162 میلیون متر مکعب در سال فعال است.
•3 درصد آب شرب از طریق آب شیرین کن ها تامین می‌شود.
•92 درصد آب شیرین کن‌ها به استان‌های هرمزگان، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان تعلق دارد.
•50 درصد کل نمک زدایی دنیا در خلیج فارس انجام می‌شود.
•سال 1960 میلادی آغاز صنعت شیرین کردن آب دریاها در جهان می‌باشد.
•تعداد ۱۰۱ پروژه آب شیرین‌کن با ظرفیت ۶۷۲ هزار و ۴۰۰ متر مکعب در شبانه‌روز در حال ساخت و بهره‌برداری است که از این تعداد، ۸۰ پروژه با ظرفیت ۵۳۳ هزار و ۵۰۰ مترمکعب در شبانه‌روز در حال بهره‌برداری و تعداد ۲۱ پروژه با ظرفیت ۱۴۸ هزار و ۹۰۰ مترمکعب در شبانه‌روز در حال ساخت است.
•جمعیت زیر پوشش تأسیسات آب شیرین‌کن در کل کشور به بیش از سه میلیون و ۷۴۷ هزار نفر رسیده است.

سایت شیرین سازی بندرعباس