اخبار برساد شید ایرانیان

جاهای دیدنی نزدیک به دریاچه هامون سیستان و بلوچستان از نظر تاریخی و زیست‌محیطی بسیار مهم هستند. تالاب هامون شامل دریاچه‌ها، برکه‌ها و چند باتلاق‌ است که سطح آب آن با توجه به میزان بارندگی کم و زیاد می‌شود. وسعت هامون در شرایط حداکثر آبگیری تقریبا به ۵۷۰۰ کیلومترمربع می‌رسد که ۳۸۲۰ کیلومترمربع از این مقدار به ایران تعلق دارد.

معرفی تالاب هامون

دریاچه هامون که با نام تالاب بین‌المللی هامون معروف است، یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های ایران محسوب می‌شود. تالاب هامون هیرمند، از لحاظ مساحت بعد از دریای خزر و دریاچه ارومیه، در رتبه سوم قرار دارد. جالب است بدانید که تالاب هامون سیستان و بلوچستان هفتمین تالاب بین‌المللی دنیاست و از ذخیره‌گاه‌های زیست کره در ایران محسوب می‌شود. تالاب هامون بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران و از مهم‌ترین مراکز پرورش پرندگان، آبزیان و انواع ماهی‌ها است.

این تالاب به قدری برای اکوسیستم و محیط زیست کره زمین حائزاهمیت است که توسط یونسکو به ‌عنوان ذخیره‌گاه زیست‌ کره ثبت شده است. ذخیره‌گاه زیست کره از مناطق طبیعی بین‌المللی تحت‌حفاظت است و از طرف یونسکو تحت پوشش دفتر شورای هماهنگی بین‌المللی برنامه انسان و کره مسکون قرار دارد. هدف این سازمان حفظ اکوسیستم و استفاده از منابع طبیعی در جهت توسعه پایدار است.

تالاب هامون زاهدان در گذشته با اسم‌های دریاچه سیستان و دریاچه زَرَنگ هم شناخته می‌شد. در شاهنامه فردوسی از تالاب هامون رودخانه هیرمند با عنوان دریاچه زره نام برده شده است. همچنین، در اوستا این دریاچه با اسم کانس اویا و کَنسو و در پهلوی کیانس یا کیانسه آمده است.

تالاب هامون سیستان از به هم رسیدن چند رود مهم ایجاد می‌شود؛ به همین دلیل شرایط آب‌و‌هوایی و میزان بارندگی تاثیر مستقیم بر میزان آب و مساحت این دریاچه دارد. رودخانه هیرمند، خاش رود، فراه، هاروت رود، شور رود، رود حسین‌آباد و رود نهبندان به دریاچه هامون هیرمند می‌ریزند. رود هیرمند اصلی‌ترین رود در حوضه آبریز تالاب هامون سیستان است که از رشته کوه هندوکش افغانستان و ارتفاعات کوه‌های بابا در غرب کابل سرچشمه می‌گیرد.دریاچه‌های هامون پوزک، هامون صابری و هامون هلمند (هیرمند)، تالاب هامون زاهدان را در فصل‌های پرباران تشکیل می‌دهند. این سه دریاچه کوچک در فصول بارندگی به هم می‌رسند و از به هم رسیدن این دریاچه‌ها، تالاب هامون بین افغانستان و ایران به وجود می‌آید.

تالاب هامون کجاست؟

تالاب هامون در شمال استان سیستان و بلوچستان، شهرستان زابل، در مرز ایران و افغانستان قرار دارد. هامون متشکل از مجموعه تالابی وسیعی است که به آن منطقه دشت سیستان می‌گویند. دشت سیستان شامل ۵ شهرستان زابل، زهک، هامون، هیرمند و نیمروز است و بیش از ۴۰۰ هزار نفر جمعیت و حدود ۱۵،۱۹۷ کیلومترمربع وسعت دارد.

علت خشک شدن دریاچه هامون

دریاچه هامون مدت زیادی است که با بحران بی‌آبی و خشک شدن بخش‌های زیادی از آن دست‌وپنجه نرم می‌کند. تغییرات آب‌وهوایی و گرم شدن کره زمین که منجر به کاهش باران شده است از یک طرف و ندادن حقابه ایران از هیرمند توسط افغانستان از دلایل اصلی خشک شدن این دریاچه هستند.ساخت سد کجکی بر روی هیرمند، استفاده از انواع پمپ آب در مسیر رودخانه هیرمند توسط کشاورزان افغان، انتقال آب هامون با لوله به زاهدان، انتقال آب در چاه‌نیمه‌های زابل و استفاده از آب هامون برای کشاورزی در زابل از دیگر علت‌های خشک شدن دریاچه هامون هستند.خشک شدن دریاچه هامون هیرمند مشکلات زیست محیطی زیادی ایجاد کرده است و اگر ایران نتواند حقابه خود را از افغانستان بگیرد، این منطقه دچار بحران جبران‌ناپذیری خواهد شد. از جمله این مشکلات می‌توان به بیکاری افراد زیادی از مردم سیستان و بلوچستان و فقر اشاره کرد.

مشکلات کم‌آبی منجر به نبود بهداشت و مواد غذایی مناسب و افزایش بیماری در این منطقه نیز شده است. از طرف دیگر گاو سیستانی در معرض انقراض است و پرندگان بومی زیادی از بین رفته‌اند. به خاطر خشکسالی مردم سیستان در سه ماه تابستان با پدیده ریزگردها مواجه هستند و کسی نمی‌تواند جلوی وزش این بادها را بگیرد.تالاب هامون بزرگترین دریاچه آب شیرین فلات ایران است و در چهارمین کنگره جهانی ذخیره‌گاه‌های زیست ‌کره در یونسکو به‌ عنوان ذخیره‌گاه زیست ‌کره به ثبت رسید؛ چرا که این تالاب زیستگاه جانوران گوناگون و کمیابی است که وجود آن‌ها برای محیط زیست اهمیت زیادی دارد. ماهی‌ کپور، شیرماهی و ماهی‌های زینتی نقش مهمی در تامین غذای مردم منطقه و اقتصاد آن دارد. این تالاب پناهگاه پرندگان مهاجر و خانه پرنده‌های بومی سیستان است.