مقالات
بررسی غلظت فلزات سنگین در مخازن آب چاه نیمه های استان سیستان و بلوچستان در سال1389
بررسی غلظت فلزات سنگین در مخازن آب چاه نیمه های استان
سیستان و بلوچستان در سال1389
قاسم رجایی
حمید جهانتیغ
عاطفه میر
سمانه حصاری مطلق
مهدی حسن پور
سیستان و بلوچستان در سال1389
قاسم رجایی
حمید جهانتیغ
عاطفه میر
سمانه حصاری مطلق
مهدی حسن پور
مقدمه
گام اول در ارزیابی گستردگی و شدت آلودگی فلزات سنگین در مناطق مشکوک به آلودگی، تعیین غلظت فلزات می باشد. از این رو برای حفظ محیط زیست، کنترل آلودگی و بهداشت عمومی باید اطلاع دقیقی از میزان آلودگی ها به خصوص فلزات سنگین و پراکنش آن ها در محیط های آبی داشته باشیم. فلزات سنگین به طور طبیعی در سطوح مختلف زمین و آب ها وجود دارند، اگر م یزان این فلزات بیش از میزان طبیعی شود با توجه به ثبات شیمیایی، تجزیه پذیری ضعیف و داشتن قدرت تجمع زیستی در بدن موجودات زنده
تبدیل به آلاینده های مضر می شوند. به طوری که امروزه فلزات سنگین جزء مهم ترین آلاینده منابع آبی کره زمین به شمار می آیند. فلزات سنگین شامل دو دسته عناصر ضروری و غیرضروری می باشند که در بوم سم شناسی قابل توجه اند، از این رو این عناصر پایداری بالایی داشته و توانایی ایجاد تهدید برای موجودات زنده را دارند. در اکوسیستم های آبی، آلودگی آب توسط فلزات سنگین یک نوع عمده از آلاینده هاست که سبب استرس در جوامع حیاتی می شود. این عناصر کمتر از یک درصد وزن بدن موجودات زنده را تشکیل می دهند و مقدار آن ها آ ن قدر ناچیز است که با وجود این که در گذشته محققان قادر به اثبات وجود آن ها در بدن بوده، اما روش های تجزی ه ای دقیقی برای تعیین کمی چنین عناصری وجود نداشته است . وجود غلظت پایین برخی از این عناصر در بدن، در ساختمان مولکول های حیاتی شامل هموگلوبین، هموسیانین و غیره و همچنین به عنوان کوآنزیم در اکثر واکنش های حیاتی بدن ضروری است . با این وجود در صورتی که در یک محیط به هر دلیل، میزان غلظت فلزاتسن گین از حد معینی بالاتر برود ایجاد آلودگی نموده و سبب تهدید برای موجودات زنده می گردد. مطالعات زیادی در مورد آلودگی آب ها به فلزات سنگین انجام شده است که از جمله می توان به روبیناکوثر و ذوالفقار احمد، ناهید و همکاران، رحمانی و همکاران اشاره کردروبیناکوثر و ذوالفقار احمد، به مطالعه ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در منابع آب زیرزمینی صنایع کاهوتا اسلام آباد پاکستان پرداختند. نتایج نشان داد آلودگی هایی همچون سلنیوم در آب های منطقه وجود دارد ناهید و همکاران در بررسی عناصر فلزی سنگین در آب های آش امیدنی مناطق مختلف تهران به این نتیجه رسیدند که میزان غلظت سرب در چند نقطه، بالاتر از حد استاندارد سازمان حفاظت از محیط زیست می باشد. رحمانی و همکاران در بررسی کیفیت آب زیرزمینی دشت بهار همدان بیان کردند که در وضعیت فعلی خطری از جانب فلزات سنگین متوجه آب زیرزمینی دشت نمی باشد منبع آب سطحی دشت سیستان منحصر به رودخانه هیرمند است که عمده حوضه آ ب ریز آن با مساحتی بالغ بر 270000 کیلومترمربع در خاک کشور افغانستان واقع شده است . به منظور انتقال مازاد جریان از فصل پرآب به فصل کم آب و یا به عبارتی ذخیره مازاد ر ودخانه سیستان سه مخزن (دریاچه) ذخیره موسوم به مخازن 1 و 2 و 3 چاه نیمه خارج از مسیر رودخانه به یکدیگر متصل شده و آب گیری می شوند. مخازن فعلی چاه نیمه ها دارای ظرفیت کلی معادل 634 میلیون مترمکعب و ظرفیت مفید 318 میلیو ن متر مکعب می باشد. عوامل مختلفی چون سطح نسبتاً بزرگی مخازن چاه نیمه، تغییرات و نوسانات بالای آوردهای رود سیستان، تبخیر بسیار شدید در سطح منطقه و همچنین مسئله رسوب گذاری در محوطه مدخل ورودی کانال آب گیر به مخازن چاه نیمه و ته نشست رسوبات در محدوده مقابل کانال آبگیر در چاه نیمه شماره 1 معضلاتی را فراهم آورده که پیامدهای آن کارایی سیستم مخازن را با توجه به موجودی آب کنونی منطقه جهت مصارف شرب دچار مشکل و دغدغه نموده است. با توجه به ای ن که احتمال گسترش آلودگی در اثر توسعه فعالیت های کشاورزی در محدوده شبکه آبیاری و زهکشی و فاضلاب های منابع انسانی در ا ثر توسعه نسبی روستاها به چاه نیمه ها وجود دارد و با توجه به این که آب این چاه نیمه ها در کنار فعالیت های کشاورزی، برای شرب ساکنین منطقه نیز استفاده می شود که در صورت بالا بودن غلظت این عناصر تهدیدی برای مصرف کنندگان آب ایجاد می کند، بنابراین پایش غلظت فلزا ت سنگین در آب چاه نیمهها امری ضروری به نظر می رسد. لذا این تحقیق با هدف پایش غلظت فلزات سنگین در مخازن آب چاه نیمههای استان سیستان و بلوچستان و مقایسه آن با استانداردهای ملی و بین المللی صورت گرفته است.
برای ادامه مطالب روی متن زیر کلیک کنید:
بررسی غلظت فلزات سنگین در مخازن آب چاه نیمه های استان سیستان و بلوچستان در سال1389
گام اول در ارزیابی گستردگی و شدت آلودگی فلزات سنگین در مناطق مشکوک به آلودگی، تعیین غلظت فلزات می باشد. از این رو برای حفظ محیط زیست، کنترل آلودگی و بهداشت عمومی باید اطلاع دقیقی از میزان آلودگی ها به خصوص فلزات سنگین و پراکنش آن ها در محیط های آبی داشته باشیم. فلزات سنگین به طور طبیعی در سطوح مختلف زمین و آب ها وجود دارند، اگر م یزان این فلزات بیش از میزان طبیعی شود با توجه به ثبات شیمیایی، تجزیه پذیری ضعیف و داشتن قدرت تجمع زیستی در بدن موجودات زنده
تبدیل به آلاینده های مضر می شوند. به طوری که امروزه فلزات سنگین جزء مهم ترین آلاینده منابع آبی کره زمین به شمار می آیند. فلزات سنگین شامل دو دسته عناصر ضروری و غیرضروری می باشند که در بوم سم شناسی قابل توجه اند، از این رو این عناصر پایداری بالایی داشته و توانایی ایجاد تهدید برای موجودات زنده را دارند. در اکوسیستم های آبی، آلودگی آب توسط فلزات سنگین یک نوع عمده از آلاینده هاست که سبب استرس در جوامع حیاتی می شود. این عناصر کمتر از یک درصد وزن بدن موجودات زنده را تشکیل می دهند و مقدار آن ها آ ن قدر ناچیز است که با وجود این که در گذشته محققان قادر به اثبات وجود آن ها در بدن بوده، اما روش های تجزی ه ای دقیقی برای تعیین کمی چنین عناصری وجود نداشته است . وجود غلظت پایین برخی از این عناصر در بدن، در ساختمان مولکول های حیاتی شامل هموگلوبین، هموسیانین و غیره و همچنین به عنوان کوآنزیم در اکثر واکنش های حیاتی بدن ضروری است . با این وجود در صورتی که در یک محیط به هر دلیل، میزان غلظت فلزاتسن گین از حد معینی بالاتر برود ایجاد آلودگی نموده و سبب تهدید برای موجودات زنده می گردد. مطالعات زیادی در مورد آلودگی آب ها به فلزات سنگین انجام شده است که از جمله می توان به روبیناکوثر و ذوالفقار احمد، ناهید و همکاران، رحمانی و همکاران اشاره کردروبیناکوثر و ذوالفقار احمد، به مطالعه ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در منابع آب زیرزمینی صنایع کاهوتا اسلام آباد پاکستان پرداختند. نتایج نشان داد آلودگی هایی همچون سلنیوم در آب های منطقه وجود دارد ناهید و همکاران در بررسی عناصر فلزی سنگین در آب های آش امیدنی مناطق مختلف تهران به این نتیجه رسیدند که میزان غلظت سرب در چند نقطه، بالاتر از حد استاندارد سازمان حفاظت از محیط زیست می باشد. رحمانی و همکاران در بررسی کیفیت آب زیرزمینی دشت بهار همدان بیان کردند که در وضعیت فعلی خطری از جانب فلزات سنگین متوجه آب زیرزمینی دشت نمی باشد منبع آب سطحی دشت سیستان منحصر به رودخانه هیرمند است که عمده حوضه آ ب ریز آن با مساحتی بالغ بر 270000 کیلومترمربع در خاک کشور افغانستان واقع شده است . به منظور انتقال مازاد جریان از فصل پرآب به فصل کم آب و یا به عبارتی ذخیره مازاد ر ودخانه سیستان سه مخزن (دریاچه) ذخیره موسوم به مخازن 1 و 2 و 3 چاه نیمه خارج از مسیر رودخانه به یکدیگر متصل شده و آب گیری می شوند. مخازن فعلی چاه نیمه ها دارای ظرفیت کلی معادل 634 میلیون مترمکعب و ظرفیت مفید 318 میلیو ن متر مکعب می باشد. عوامل مختلفی چون سطح نسبتاً بزرگی مخازن چاه نیمه، تغییرات و نوسانات بالای آوردهای رود سیستان، تبخیر بسیار شدید در سطح منطقه و همچنین مسئله رسوب گذاری در محوطه مدخل ورودی کانال آب گیر به مخازن چاه نیمه و ته نشست رسوبات در محدوده مقابل کانال آبگیر در چاه نیمه شماره 1 معضلاتی را فراهم آورده که پیامدهای آن کارایی سیستم مخازن را با توجه به موجودی آب کنونی منطقه جهت مصارف شرب دچار مشکل و دغدغه نموده است. با توجه به ای ن که احتمال گسترش آلودگی در اثر توسعه فعالیت های کشاورزی در محدوده شبکه آبیاری و زهکشی و فاضلاب های منابع انسانی در ا ثر توسعه نسبی روستاها به چاه نیمه ها وجود دارد و با توجه به این که آب این چاه نیمه ها در کنار فعالیت های کشاورزی، برای شرب ساکنین منطقه نیز استفاده می شود که در صورت بالا بودن غلظت این عناصر تهدیدی برای مصرف کنندگان آب ایجاد می کند، بنابراین پایش غلظت فلزا ت سنگین در آب چاه نیمهها امری ضروری به نظر می رسد. لذا این تحقیق با هدف پایش غلظت فلزات سنگین در مخازن آب چاه نیمههای استان سیستان و بلوچستان و مقایسه آن با استانداردهای ملی و بین المللی صورت گرفته است.
برای ادامه مطالب روی متن زیر کلیک کنید:
بررسی غلظت فلزات سنگین در مخازن آب چاه نیمه های استان سیستان و بلوچستان در سال1389
دسته بندی :
آب۱۴۰۴ دی ۹, سهشنبه